De koopwoningmarkt zit op slot en dat voel je het hardst als je van plan was om te verhuizen. Hogere maandlasten, een schaars aanbod en een verhuizing die zomaar tienduizenden euro's kost: voor veel starters en jonge huizenbezitters is dat genoeg reden om de verhuisplannen in de ijskast te zetten. In plaats daarvan pakken ze de kwast, de boormachine en soms de aannemer erbij om hun huidige huis op te knappen. En dat is lang niet altijd een noodgreep. Steeds meer huizenbezitters rekenen bewust uit dat blijven zitten en verbouwen voordeliger is dan verhuizen.
Verhuizen kost je zomaar duizenden euro's extra
Een nieuwe woning kopen betekent in 2026 bijna altijd overdrachtsbelasting betalen. Ga je zelf in de woning wonen, dan reken je op 2 procent van de koopsom. Kies je voor een tweede woning of een beleggingspand, dan loopt dat tarief op tot 8 procent. Starters tot 35 jaar ontspringen de dans vaak dankzij de startersvrijstelling, waarvan de grens in 2026 omhoog ging naar 555.000 euro, maar wie net daarboven zit of de vrijstelling al eens gebruikte, betaalt alsnog de volle mep (zie de actuele tarieven bij de Belastingdienst). Reken daar de makelaarskosten bij, meestal rond de 1,5 tot 2 procent van de verkoopprijs, plus notariskosten en een taxatierapport, en een gemiddelde verhuizing kost al snel 15.000 tot 20.000 euro voordat er een nieuwe meter is verlegd. Vergelijk dat met een nieuwe keuken of een geïsoleerd dak in je huidige huis, en de rekenmachine wijst steeds vaker richting verbouwen.
Jonge huizenbezitters slaan de verhuiswagen vaker over
Die rekensom zie je terug in de cijfers. Uit onderzoek onder huizenbezitters door verbouwplatform Werkspot zegt 38 procent dat het huidige economische klimaat hen eerder laat kiezen voor renoveren dan voor verhuizen. Onder huizenbezitters tussen de 18 en 34 jaar loopt dat op tot 49 procent, bijna de helft dus. Dat is niet zo vreemd: starters zitten vaak nog in hun eerste koopwoning, hebben een gunstige hypotheekrente vastgezet voor tien of twintig jaar en willen die niet zomaar opgeven voor een duurdere lening elders. Verhuizen betekent voor hen vrijwel altijd een hogere maandlast, zelfs als het nieuwe huis op papier niet eens duurder is. Een verbouwing voelt dan als de veiligere investering: je houdt je lage rente en je woning wordt alsnog groter, warmer of praktischer.
Een zolder uitbouwen, een aanbouw achter de keuken of simpelweg een muur weghalen tussen keuken en woonkamer: het zijn allemaal manieren om meer vierkante meters uit je bestaande huis te persen zonder een nieuwe hypotheek aan te vragen. Veel gemeenten staan een dakkapel of kleine aanbouw bovendien vergunningsvrij toe, wat de drempel om te beginnen flink verlaagt. Je wint ruimte zonder de rompslomp van verhuizen, en zonder het risico dat je in een overspannen markt achter het net vist voor een nieuw huis.
Zelf aan de knoppen van je energieverbruik
Die verbouwing gaat tegenwoordig zelden alleen over een nieuwe keuken of een opgeknapte badkamer. Energie speelt een steeds grotere rol. Volgens hetzelfde onderzoek houdt 73 procent van de huizenbezitters actief het elektriciteitsverbruik bij en 66 procent het gasverbruik. Mensen willen precies weten waar hun geld naartoe gaat, en dat voedt de volgende verbouwstap: isoleren. Spouwmuurisolatie, vloerisolatie en dubbel glas leveren meestal de snelste winst op, en het effect is direct merkbaar op de energierekening. Woon je in een huis van voor 1990, dan kun je vaak nog subsidie voor isoleren en ventilatie aanvragen voordat je aan de slag gaat. Dat scheelt zomaar een paar duizend euro op de eindrekening, en het duwt je energielabel in één klap een paar letters omhoog.
Laadpalen en klimaatinstallaties trekken de markt
Twee technische ingrepen springen er dit jaar bovenuit. Het aantal aanvragen voor een laadpaal thuis steeg met 53 procent ten opzichte van vorig jaar, logisch nu steeds meer mensen een elektrische auto op de oprit hebben staan. Ook zoekopdrachten naar klimaatinstallaties, denk aan een warmtepomp of een airco die ook verwarmt, gingen met 13 procent omhoog. Een hybride warmtepomp combineert vaak nog met de bestaande cv-ketel, wat de drempel om te starten lager maakt dan bij een volledig nieuwe installatie. Beide ingrepen passen in dezelfde trend: mensen investeren in hun bestaande huis in plaats van op zoek te gaan naar een nieuw huis dat die voorzieningen al heeft.
Dit is het moment om je eigen verbouwplan te maken
Twijfel je zelf ook tussen verhuizen en verbouwen, dan is dit een goed moment om de knoop door te hakken. Begin met een paar simpele vragen. Past je huis met een paar aanpassingen alsnog bij je gezin over vijf jaar? Dan is je huis klaarmaken voor later vaak goedkoper dan een nieuwe hypotheek afsluiten, en voorkom je dat je over een paar jaar toch weer de verhuisdozen moet uitpakken. Twijfel je of je de klus zelf aankunt, lees dan eerst waarom zelf klussen niet altijd de slimste keuze is voordat je de verkeerde leiding doorzaagt. Vraag ook meteen een paar offertes op, zodat je weet of je budget realistisch is voordat je de muren openbreekt. De verhuiswagen staat er nog steeds, maar voor steeds meer huizenbezitters blijft die dit jaar gewoon in de garage.